บริบทตำบลนครชุม

บริบทตำบลนครชุม

ข้อมูลทั่วไปของตำบลนครชุม

    

1.      ข้อมูลพื้นฐานตำบลนครชุม

ข้อมูลทั่วไปในตำบลนครชุม

          บนเส้นทาง...ถนนสายพหลโยธิน หลายคนที่ชื่นชอบการเดินทาง มักจะมุ่งหน้าสู่ประตูเมืองเหนือ.....เชียงใหม่.. เชียงราย คือดินแดนที่นักท่องเที่ยวใฝ่ฝัน  มีใครจะคิดบ้าง? ที่นี่... หลักกิโลเมตรที่ 359 ไม่ว่าจะเดินทางจากกรุงเทพไปเชียงใหม่ หรือเชียงใหม่ลงกรุงเทพ เมืองที่น่าสนใจในอดีตเมืองแห่งประวัติศาสตร์ เคียงคู่เมืองสุโขทัยและศรีสัชชนาลัยเมืองที่เลื่องลือในอดีต ชื่อชากังราว หรือกำแพงเพชรในปัจจุบัน ศิลปะ วัฒนธรรม ประเพณี ที่องค์การยูเนสโกโก้ ให้การรับรองว่าเป็นเมืองมรดกโลกอีกแห่งหนึ่งในประเทศไทย

คำขวัญเทศบาลตำบลนครชุม

“พระบรมธาตุคู่บ้าน                พระยาวชิรปราการคุ้มเมือง

                        ป้อมทุ่งเศรษฐีลือเลื่อง                    กำแพงเมืองเจ็ดร้อยปี

คลองสวนหมากเสด็จประพาส     ทุ่งมหาราชบทประพันธ์ดี

หลวงพ่ออุโมงค์เป็นศักดิ์ศรี         คนดีศรีเมืองนครพระชุม”

        นครชุม เป็นเมืองเก่าที่ปรากฏอยู่ในหน้าประวัติศาสตร์ชาติไทยไม่ต่ำกว่า 700 ปี รุ่นราวคราวเดียวกับเมืองสุโขทัย และมีมาก่อนเมืองชากังราว ซึ่งเป็นที่ตั้งของเมืองกำแพงเพชรปัจจุบันตัวเมืองนครชุมตั้งอยู่ริมฝั่งตะวันตกของแม่น้ำปิง และตามลำน้ำปิงยังปรากฏซากกำแพงเมืองเก่าเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าโค้งไปตามรูปลำน้ำ นอกจากนี้ยังมีซากโบราณสถานที่ยังคงสภาพให้เห็นอยู่หลายแห่ง อาทิ แนวคูเมืองเก่า พระบรมธาตุ พระศรีมหาโพธิ์ ป้อมทุ่งเศรษฐี วัดโบราณ       เขตอรัญญิกนครชุม เป็นต้น

       นครชุมมีความสมบูรณ์มาตั้งแต่ครั้งอดีตจนถึงปัจจุบัน เนื่องจากมีแม่น้ำปิงไหลผ่านและมีคลองสวนหมากให้น้ำหล่อเลี้ยงมาอย่างต่อเนื่อง ซึ่งมีสภาพภูมิประเทศเหมาะแก่การสร้างเมืองเป็นอย่างยิ่ง  นับว่าเป็นดินแดนที่มีความสมบูรณ์ไม่น้อยเลยทีเดียว

        ปัจจุบันนี้นครชุมหรือตำบลคลองสวนหมากในอดีต มีฐานะเป็นตำบลหนึ่งของอำเภอเมืองกำแพงเพชร มีชุมชนที่อาศัยอยู่ตามลำคลองสวนหมาก เช่นบ้านท่าเดื่อหรือโป่งน้ำร้อน แม้ในปัจจุบันมักจะเรียกบ้านนครชุมเป็นภาษาปากว่า “ปากคลอง” และชาวปากคลองนิยมเรียกหมู่บ้านของตนเป็น 3 พื้นที่ ทั้ง ๆ ที่ระยะทางจากปากคลองสวนหมากถึงวัดพระบรมธาตุมีเพียงประมาณ 2 กิโลเมตรเศษ ๆ เท่านั้น เหตุผลในการแบ่งพื้นที่ออกเป็น 3 กลุ่ม อาจเป็นด้วยเหตุดังนี้

        กลุ่มชาวเวียงจันทน์รุ่นที่เจ้าพระยามหากษัตริย์ศึกกวาดต้อนลงมาเป็นเชลยด้วยนั้น แม้ส่วนรวมจะเรียกว่าชาวเวียงจันทน์เหมือนกัน แต่ก็มีจารีตประเพณีและความถนัดในการประกอบอาชีพไม่เหมือนกันเลยทีเดียว เมื่อมีอิสระที่จะประกอบอาชีพและเลือกที่อยู่อาศัย จึงตั้งบ้านเรือนอยู่ในกลุ่มเดียวกัน จึงมีชื่อเรียกว่าปากคลองเหนือ ปากคลองกลางและปากคลองใต้

               ปากคลองเหนือ  คือบริเวณวัดสว่างอารมณ์ไปจนถึงที่ตั้งโรงเรียนบ้านนครชุม เป็นกลุ่มคนไทยที่แยกไปจากชุมชนในตัวเมืองกำแพงเพชรลักษณะของกลุ่มชนนี้ ชอบศึกษาเล่าเรียนและทำการค้าขาย นิยมนุ่งผ้าโจงกระเบน ปัจจุบันคือหมู่ที่ 5  ตำบลนครชุม

              ปากคลองกลาง   คือบริเวณโรงเรียนบ้านนครชุมไปถึงคูเมืองโบราณก่อนถึงวัดพระบรมธาตุ เมื่อมีถนนเจริญแล้วจะสังเกตได้จากพื้นที่ต่างระดับ คือส่วนที่เป็นถนนจะสูงกว่าบ้านเรือนเดิมที่สร้างอยู่บริเวณที่เป็นคูเมือง ชนกลุ่มนี้นิยมประกอบอาชีพทำไร่ผัก ไร่ยาสูบ หญิงนิยมนุ่งผ้าซิ่น สวมเสื้อแขนกระบอกแบบชาวเวียงจันทน์ ปัจจุบันคือหมู่ที่ 4 ตำบล         นครชุม

               ปากคลองใต้  คือบริเวณจากแนวคูเมืองถึงวัดพระบรมธาตุ ชนกลุ่มนี้ประกอบอาชีพและแต่งกายคล้ายคลึงกับกลุ่มปากคลองกลาง แต่การพูดจาจะแปร่งออกไปจากกลุ่มอื่นมากเป็นสำเนียงแบบชาวเวียงจันทน์ เช่น ทำงานว่า                  “เฮ็ดเวียก” เป็นต้น   ปัจจุบันคือหมู่ที่ 3 ตำบลนครชุม   ปัจจุบันการแบ่งกลุ่มเกือบจากเลือนหายไปแล้ว จึงเรียกรวมกันว่า “บ้านนครชุม” ตามชื่อเมืองทางประวัติศาสตร์

              

        สภาพความเป็นอยู่ของชาวปากคลองเหนือ กลาง ใต้ มีความผูกพันฉันท์พี่น้อง ถึงแม้ว่าจะเป็นคนต่างถิ่นและหลายชนชาติที่มาอาศัยอยู่ การติดต่อกันโดยใช้เส้นทางเดินลัดเลาะริมคลองสวนหมาก ปัจจุบันได้เปลี่ยนเส้นทางและวิถีชีวิตของชาวคลองสวนหมาก สถานที่เหล่านี้จึงได้เปลี่ยนชื่อไป เช่น คลองเหนือเปลี่ยนเรียก “นครชุม” บ้านไร่ เปลี่ยนเรียก     “ปากคลองกลาง” และคลองใต้เปลี่ยนเรียก “ปากคลองใต้”

นครชุมในอดีต                                              

        ในอดีต (เมื่อประมาณ) ศตวรรษที่ผ่านมา ดังที่ มาลัย ชูพินิจ ได้ย้อนอดีตของนครชุมเอาไว้ว่า “นครชุมยังเป็นคลองสวนหมากพร้อมด้วย เหย้าเรือนฝาขัดแตะและมุงแฝกไม่กี่หลังคาเรือน และบ้านไร่เพิ่งมีพวกเวียงจันทน์อพยพมาอยู่ไม่กี่ครอบครัว ป่ามะพร้าวยังโหรงเหรง เป็นกำแพงเมืองเก่าชั้นนอกยังไม่ถูกทำลายลงมาถมถนนและดงเศรษฐียังทิ้งซากของนครชุมไว้เป็นอนุสาวรีย์แก่คนรุ่นหลัง”

        ปัจจุบัน นครชุมเป็นตำบลหนึ่งของอำเภอเมือง จังหวัดกำแพงเพชร ตั้งอยู่ในเขตภาคเหนือตอนล่าง แต่เดิมเป็นชุมชนใหญ่ เรียกว่าตำบลคลองสวนหมาก ตามแหล่งของความเจริญในยุคนั้น ที่ตั้งของตำบลนครชุมอยู่ห่างจากกรุงเทพมหานครไปตามถนนสายเอเชีย (ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1) ผ่าน จังหวัดนครสวรรค์ , อำเภอคลองขลุง แล้วแยกทางขวามือตามทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1116 รวมระยะทาง ประมาณ 359 กิโลเมตร และมีพื้นที่ประมาณ 94.47 ตารางกิโลเมตร ประชากรส่วนใหญ่มีอาชีพทางเกษตรกรรม

สภาพทางภูมิศาสตร์

         ตำบลนครชุม มีความสูงจากระดับน้ำทะเลปานกลางเฉลี่ย 40 – 60 เมตร ลักษณะภูมิประเทศทั่วไปเป็นพื้นที่ราบและลาดเอียงจากทิศตะวันตกสู่แม่น้ำปิงทางทิศตะวันตกพื้นดินมีลักษณะเป็นดินร่วนปนทรายเหมาะแก่การเกษตร   มีแหล่งน้ำธรรมชาติที่สำคัญ คือ

          แม่น้ำปิง เป็นลำน้ำที่ไหลผ่านด้านตะวันออกของตำบลนครชุม เป็นสายน้ำที่หล่อเลี้ยงชาวกำแพงเพชรมาช้านาน ดังที่ มาลัย ชูพินิจ ได้บรรยายไว้ในนวนิยายทุ่งมหาราชตอนหนึ่งที่ว่า “ครั้งหนึ่งแม่ปิงที่เวิ้งว้าง เต็มไปด้วยจอกและสวะ เต็มไปด้วยแพไม้ แพเสา เรือโกลนติดธงสีต่าง ๆ กัน เรือระหัดท้ายของมิสหลุยส์ที่สร้างความคึกคักและสร้างชีวิตชีวาให้กับชาวกำแพงเพชร และที่นี่ยังมีฝูงปลาสร้อยซึ่งขึ้นมาจากทางใต้ ยังคงผ่านแม่น้ำปิงในพื้นที่กำแพงเพชรไปไม่ขาดสาย ไม่มีใครรู้ว่ามันไปทางไหน นอกจาก…ไป...และไปทั้งกลางคืน กลางวัน เป็นทิวแถวสุดสายตา…”

         ถึงวันนี้ ลำน้ำแม่ปิง ยังคงเป็นแหล่งทำมาหากิน แหล่งกำเนิดชีวิตที่มีความสำคัญของชาวกำแพงเพชรอยู่เช่นเดิมชั่วลูกชั่วหลาน

         ลักษณะภูมิอากาศของนครชุม แบ่งออกเป็น 3 ฤดูกาล คือ ฤดูร้อน ฤดูฝน และฤดูหนาว เหมือนกับพื้นที่เขตอื่น ๆ ในจังหวัดกำแพงเพชร อุณหภูมิเฉลี่ยตลอดปี 23 –37 องศาเซลเซียส โดยจะมีอุณหภูมิสูงสุดในเดือนเมษายนและต่ำสุดในเดือนธันวาคม ในฤดูร้อนอากาศค่อนข้างร้อนมาก ฤดูฝน ฝนจะตกชุกมีปริมาณน้ำฝนในบริเวณอรัญญิก

                  

         ตำบลนครชุม    แบ่งเขตการปกครองตามการบริหารราชการส่วนภูมิภาคเป็น 13 หมู่บ้าน   ได้แก่

                   หมู่ที่ 1 บ้านวังยาง                   

                   หมู่ที่ 2 บ้านหัวยาง                   

                   หมู่ที่ 3 บ้านปากคลองใต้             

                   หมู่ที่ 4 บ้านปากคลองกลาง         

                   หมู่ที่ 5 บ้านนครชุม                  

                   หมู่ที่ 6 บ้านสว่างอารมณ์            

                   หมู่ที่ 7 บ้านทุ่งสวน

                   หมู่ที่ 8  บ้านคลองแม่ลายเหนือ

                   หมู่ที่ 9  บ้านทุ่งเศรษฐี

                   หมู่ที่ 10 บ้านโนนม่วง

                   หมู่ที่ 11 บ้านวังใหม่

                   หมู่ที่ 12 บ้านเนินสำราญ             

                   หมู่ที่ 13 บ้านป่ามะม่วง                              

         เทศบาลตำบลนครชุม  ในอดีตจัดตั้งเป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบสุขาภิบาล โดยราชกิจจาอุเบกษา ฉบับพิเศษ หน้า 9-10 เล่ม 73 ตอนที่ 99   วันที่ 28 พฤศจิกายน 2499 ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลนครชุม อำเภอนครชุม จังหวัดกำแพงเพชร ความว่า “โดยที่เห็นเป็นการสมควร ให้ยกฐานะ ท้องถิ่นบางส่วน ในตำบลนครชุม อำเภอนครชุม จังหวัดกำแพงเพชร ขึ้นเป็นสุขาภิบาล

         อาศัยอำนาจตามความในมาตรา 4 และมาตรา 5     แห่งพระราชบัญญัติสุขาภิบาล พ.ศ. 2499 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย จึงประกาศจัดตั้งสุขาภิบาลขึ้น ให้เรียกชื่อว่า “สุขาภิบาลนครชุม จังหวัดกำแพงเพชร” และ กำหนดเขตไว้ดังต่อไปนี้

ด้านเหนือ   ตั้งแต่หลัก เขตที่ 1 ซึ่งตั้งอยู่ในแนวเส้นตั้งฉากกับถนนพหลโยธิน ตรงหลัก กม. ที่ 61.650 ไปทางทิศตะวันตก และอยู่ห่างจากฟากตะวันตกของถนนพหลโยธิน ไปทางทิศตะวันตก เป็นระยะ 250 เมตรจากหลักเขตที่ 1 เป็นเส้นขนานกับฝั่งเหนือและฝั่งตะวันออกของคลองสวนหมาก ไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ ถึงฝั่งตะวันตกของแม่น้ำปิง ซึ่งเป็นหลักเขตที่ 2

ด้านตะวันออก  จากหลักเขตที่ 2 เลียบตามฝั่งตะวันตกของแม่น้ำปิง ไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ ถึงจุดที่อยู่ห่างจากศูนย์กลางสะพานข้ามแม่น้ำปิง ไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ 250 เมตร ซึ่งเป็นหลักเขตที่ 3

ด้านใต้  จากหลักเขตที่ 3 เป็นเส้นขนานกับสะพานข้ามแม่น้ำปิงและถนนตัดใหม่ ไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ ถึงฟากตะวันออกของถนนพหลโยธิน ซึ่งเป็นหลักเขตที่ 4 จากหลักเขตที่ 4 เป็นเส้นตั้งฉากกับถนนพหลโยธิน ไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ ถึงจุดซึ่งอยู่ห่างจากฟากตะวันตกของถนนพหลโยธินไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ เป็นระยะ 250 เมตร ซึ่งเป็นหลักเขตที่ 5

         ด้านตะวันตก  จากหลักเขตที่ 5 เป็นเส้นขนานกับถนนพหลโยธินไปทางทิศเหนือจนบรรจบกับหลักเขตที่ ประกาศ ณ วันที่  8  พฤศจิกายน 2499 จนกระทั่งเมื่อได้มีพระราชบัญญัติเปลี่ยนแปลงฐานะของสุขาภิบาลเป็นเทศบาล พ.ศ. 2542 ตามพระราชกิจจานุเบกษา  ฉบับที่กฤษฎีกา เล่มที่ 116 ตอนที่ 9 ก วันที่ 24 กุมภาพันธ์ 2542 ให้เปลี่ยนแปลงฐานะเป็นเทศบาลตำบล ตั้งแต่วันที่ 25 พฤษภาคม 2542   และกำหนดให้เทศบาลตำบลนครชุมเป็นเทศบาลชั้นกลาง มีพื้นที่ทั้งหมด 3.5 ตารางกิโลเมตร ปัจจุบันมีนายเรืองศักดิ์  ริ้วตระกูลไพบูลย์   เป็นนายกเทศมนตรี

สำหรับพื้นที่เขตเทศบาลอยู่ในบางส่วนของหมู่ที่ 2 ,3, และ 6 ยกเว้นหมู่ที่ 4 และหมู่ที่ 5

             ที่มีอาณาเขตเต็มพื้นที่ ซึ่งมีการแบ่งชุมชนภายในเขตเทศบาลตำบลนครชุมเป็น  10   ชุมชน   ได้แก่     

                  1. ชุมชนรักษ์แม่น้ำปิง          หมู่ที่ 2

                  2. ชุมชนปากคลองใต้          หมู่ที่ 3

                  3. ชุมชนพัฒนาวิมล            หมู่ที่ 3

                  4. ชุมชนปากคลองกลาง        หมู่ที่ 4

                  5. ชุมชนปากคลองกลางพัฒนา หมู่ที่ 4

                  6. ชุมชนปากคลองเหนือ       หมู่ที่ 5

                  7. ชุมชนนครชุมพัฒนา        หมู่ที่ 5             

                  8. เจ้าพ่อเสือ (คสม.)           หมู่ที่ 5

                  9. ชุมชนนครชุมร่วมใจ        หมู่ที่ 5และ 6

                  10. ชุมชนคลองสวนหมาก     หมู่ที่ 6

                  

นครชุมในปัจจุบัน

               เทศบาลตำบลนครชุม  เป็นที่ตั้งของเมืองนครชุม ซึ่งเป็นเมืองลูกหลวงในสมัยสุโขทัย มีโบราณสถานหลายแห่งที่เหมาะสมแก่การท่องเที่ยวและศึกษา  เช่น  วัดพระบรมธาตุ  วัดสว่างอารมณ์  บ้านห้าง ร.5           วัดซุ้มกอ

 (ซึ่งมีพระเครื่อง คือ พระซุ้มกอ   ที่มีชื่อเสียงองค์หนึ่งของไทย)   สำหรับสถานที่พักของนักท่องเที่ยว ส่วนมากจะไปพักโรงแรมในเขตเทศบาลเมืองกำแพงเพชร ซึ่งอยู่ติดกับเขตเทศบาลตำบลนครชุม มีการคมนาคมที่สะดวกรวดเร็ว

จำนวนประชากร

               เทศบาลตำบลนครชุม  มีจำนวนประชากร  ดังนี้ 

               จำนวนประชากร              7,456   คน

               ประชากรชาย                 3,607   คน

               ประชากรหญิง                 3,869   คน